Pakistanlı ekspert etirazlar fonunda Parisin fiaskosunun səbəblərini açıqlayıb – ŞƏRH
Bakı, 2 noyabr, AZƏRTAC
Fransada kütləvi etirazlara səbəb olan amillər struktur və kümülatifdir: Avropa məhdudiyyətləri altında on illik maliyyə konsolidasiya tədbirləri, bu payızdan çox əvvəl müəyyən edilmiş təhsil sistemindəki çatışmazlıqlar, artan enerji və ərzaq qiymətləri fonunda ev təsərrüfatlarının alıcılıq qabiliyyətinin azaldığı inflyasiyadan əziyyət çəkən iqtisadiyyat və digər paytaxtlarda da oxşar iğtişaşlara səbəb olan daha geniş Avropa yaşayış xərcləri böhranı. Fransanın heç bir dövlət başçısı və ya siyasi partiyası bu problemləri tək bir fərmanla həll edə bilməzdi və obyektiv təhlil sistem gərginliyini tək bir fərdin şəxsi məsuliyyəti səviyyəsinə endirən “güclü lider” yanlışlığına qarşı çıxmalıdır. Lakin liderlik məhz struktur gərginliyini etiraf etmək və küçə etirazlarına çevrilməzdən əvvəl onlara cavab vermək sənətidir. Məhz bu sənətdə fransız hökuməti açıq şəkildə uğursuzluğa düçar olub.
Avrasiya münasibətləri, resurs diplomatiyası və davamlı inkişaf üzrə ixtisaslaşmış pakistanlı geoiqtisadiyyat analitiki və politoloqu İmran Bhatti bu fikri AZƏRTAC-la bölüşüb.
Ekspert fiaskonun mahiyyətdən daha çox metodlarla əlaqəli üç əsas səbəbini müəyyən edib: Birincisi, tempdir. Hökumət oktyabrın əvvəlində məktəb etirazlarını sistemli hərəkatın görünən səthi deyil, həll edilməli olan sektoral məsələ kimi qəbul etdi və bir həftə ərzində hadisələr onun planlarını üstələdi. “Sakitləşdirici” tədbir olaraq 3 min müvəqqəti müəllimin işə götürüldüyü elan edildi.
İkincisi, hazırlıqdır. Oktyabrın 17-də baş verən təhlükəsizlik böhranı, hökumətin öz etirafına görə, kəşfiyyat və güclərin yerləşdirilməsinin uğursuzluğu idi. 2018-ci ildən bəri dəfələrlə kütləvi səfərbərliklə üzləşən dövlət struktur cəhətdən hazırlıqsız olduğunu sübut etdi.
Üçüncüsü və ən əsası, cavab vermək qabiliyyətidir. Məktəblərdən yaşayış xərcləri məsələlərinə doğru hərəkatın artması hökumətin Təhsil Nazirliyinin hüdudlarından kənara çıxan cavab tədbirlərini genişləndirməkdən imtina etməsindən sonra baş verdi. Oktyabrın 27-nə qədər müəllimlər hətta sektoral tədbirlərin belə yetərli olmadığı qənaətinə gəlmişdilər və oktyabrın 31-də keçirilən nümayişlərdə iştirak bunun ictimai təsdiqi idi.
Bu etiraz dalğasının Emmanuel Makronun liderliyinin açıq-aşkar uğursuzluğu hesab edilə biləcəyi sualını cavablayan politoloq qeyd edib: “Əgər sözün əsl mənasında, bir nəfərin bir ay ərzində verdiyi qərarların böhrana səbəb olmasından danışırıqsa, onda yox. Əsas səbəblər on ildən çoxdur mövcuddur və onlar tək bir prezidentlik müddətindən kənara çıxır. Lakin siyasi məsuliyyətdən danışırıqsa, bir liderin tərzi və reaksiyası tamamilə proqnozlaşdırıla bilən vəziyyəti daha da pisləşdirdikdə və təhlükəsizlik aparatının özü bunun hazırlıqsız olduğunu etiraf etdikdə, ittiham tamamilə haqlıdır. Liderliyin uğursuzluğu özünü “alışan material” yaratmasında deyil, “tüstü”nü bu qədər uzun müddət görməməzlikdən gəlməsində göstərdi”.
İmran Bhatti, həmçinin günahı müxalifətin üzərinə atmaq cəhdlərini qiymətləndirib. Agentliyin mənbəyi yekun olaraq bildirib: “Bu, qısamüddətli taktika kimi bu başadüşüləndir, lakin uzunmüddətli strategiya kimi fəlakətlidir. Hakimiyyət orqanları “yanacağı” görmədən “alovları söndürməyə” çalışırlar. Bu, vətəndaşları şübhəlilərə çevirir, dövlətə olan etimadı sarsıdır və küçələri sakitləşdirmək üçün heç bir şey etmir. Hakimiyyət üçün hazırda əsas sınaq onların eyni vaxtda iki həqiqəti qəbul edib-etməməsidir: Respublikaçılar özlərini iğtişaşçılardan müdafiə etməlidirlər, eyni zamanda iğtişaşlarda iştirak etməyən 300 min vətəndaşa cavab verməyə borcludurlar”.
Bölmənin digər xəbərləri
