Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

Dmitri Savelyev: Xocalı faciəsi təkrarlanmamalıdır

Dmitri Savelyev: Xocalı faciəsi təkrarlanmamalıdır

Moskva, 23 fevral, AZƏRTAC 

İyirmi beş il əvvəl Azərbaycanın Xocalı şəhərində dəhşətli faciə baş verib: 613 nəfər - bu, təxminən şəhər əhalisinin hər on nəfərindən biridir - vəhşicəsinə öldürülüb, Xocalının əsir götürülmüş 1275 sakinindən 150-sinin taleyi məlum deyil. Faciənin mənbəyi və bəşəriyyət üçün dərsi barədə Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasının deputatı, Rusiya-Azərbaycan Parlamentlərarası dostluq qrupunun sədri Dmitri Savelyevlə söhbət edirik.

- Dmitri İvanoviç, necə düşünürsünüz, Xocalı faciəsindən prinsip etibarilə qaçmaq olardımı?

- Tarixdə çoxlu nümunələr var ki, bütöv xalqlar kütləvi şəkildə mərhəmət hissini itirəndə müharibə etməyə, şəhərləri dağıtmağa, uşaqları, qadınları və qocaları öldürməyə başlayırdılar. Adama elə gəlirdi ki, böyük müharibədə faşizmə qələbə çalan bəşəriyyət bu cür ağılsızlıqdan “peyvənd olunub”. Xüsusilə inanmaq olmurdu ki, oxşar hadisə bizim ölkədə baş verə bilər, axı SSRİ xalqları dostcasına yaşayır, ümumi gələcək qururdular. Lakin Sovet İttifaqının dağılması millətlərarası əlaqələrin qırılmasına gətirib çıxardı, mağara instinktlərini və kinli instinktləri oyatdı, bir xalqı başqasının haqqında “biz daha yaxşıyıq, siz isə bizdən aşağı və pissiniz” deməyə sövq etdi. Baş vermiş faciənin mənbəyi bundadır. Çünki kimsə özünə taleyi barədə istədiyi kimi sərəncam verməyi rəva bildi...

- Bəşəriyyət Xocalı faciəsindən gələcək üçün ibrət götürdümü?

- Təəssüf ki, baş verəni tam dərk etməyə hələ çox var. 2002-ci ildən başlayaraq Xocalıdan olan qaçqınlar BMT-yə, Avropa Şurasına və ATƏT-ə müraciət edir, Xocalı faciəsini soyqırımı aktı və bəşəriyyətə qarşı cinayət kimi tanımağa çağırırlar. Lakin insan haqları barədə danışmağı sevən bu strukturlar indiyədək müvafiq sənəd qəbul etməyiblər. Mən Xocalı hadisələrinin soyqırımı kimi tanınması istiqamətində böyük iş aparan Azərbaycan rəhbərliyinə və bir çox ictimai təşkilatlara haqq qazandırıram: bu cür faciələrin təkrarlanmasının qarşısını yalnız beynəlxalq miqyasda mühakimə ala bilər. Su daşı dələr: İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Parlament İttifaqının iclasında 54 ölkədən parlament nümayəndələri qətnamə qəbul edərək “Xocalıya ədalət!” beynəlxalq məlumatlandırma kampaniyasına dəstək ifadə ediblər və soyqırımı törədənlərin məsuliyyətə cəlb olunmasına çağırıblar. Bütün xalqlar faciələri bütün mümkün vasitələrlə yadda saxlamalıdır. Buna nümunələr də var: keçən il israillilər öz ölkələrində Xocalı faciəsi qurbanlarının sayı qədər - 613 ağac əkiblər. Əminəm ki, bəşəriyyət faciə qurbanları haqqında yaddaşı özündən sonrakı nəsillərə ötürməklə bu cür cinayətlərə qarşı dayana bilər.

- Bu baxımdan Azərbaycanın səylərini necə qiymətləndirərdiniz?

- Azərbaycanın paytaxtında mənə 1990-cı ildə Bakıda törədilmiş Qanlı Yanvar faciəsi qurbanlarının və Dağlıq Qarabağ münaqişəsində həlak olan azərbaycanlıların uyuduqları Şəhidlər xiyabanına getmək qismət olub. Şəhidlər xiyabanı xarici nümayəndə heyətlərinin ziyarət proqramına daxildir və bunun böyük mənası var: azərbaycanlılar dövlətin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olanların xatirəsini əziz tutur. Mən görürəm ki, Azərbaycan xalqı tarixi yaddaşını əsaslı surətdə qoruyub saxlayır, onu yaxşı və pisə dəqiq ayırır. Unutmaq olmaz ki indiyədək Cənubi Qafqazın açıq yarası kimi qalan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi olmasaydı, Xocalı faciəsi də baş verməzdi. “Human Rights Watch” beynəlxalq hüquq müdafiəsi təşkilatı Xocalı faciəsini Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ərzində ən qanlı hadisə hesab edir.

- Siz bu regiondakı mövcud vəziyyət barədə nə deyə bilərsiniz?

- Əminəm ki, Dağlıq Qarabağ problemi münaqişənin hər iki tərəfinə nə siyasi, nə də iqtisadi dividend gətirir. Gəlin vəziyyətə ayıq başla nəzər salaq. Dağlıq Qarabağda mədəniyyət abidələri, qəbiristanlıqlar və məscidlər məhv edilir, Füzuli, Kəlbəcər, Şuşa, Zəngilan, Cəbrayıl, Ağdam və digər yaşayış məntəqələri böyük dağıntılara məruz qalıb. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Ermənistanı faktiki olaraq xarici aləmdən təcrid edib ki, bu da həmin ölkənin iqtisadiyyatına olduqca mənfi təsir göstərir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə əsasən, erməni silahlı birləşmələri Azərbaycanın işğal olunmuş əzəli torpaqlarını boşaltmalıdır. Eyni zamanda, Azərbaycanda Dağlıq Qarabağdan olan məcburi köçkünlərin tarixi vətənə qayıtması, infrastrukturun bərpası, evlərin, tibb və uşaq müəssisələrinin tikilməsindən tutmuş, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində Dağlıq Qarabağa muxtariyyət statusu verilməsinədək dəqiq proqram var. Ona görə də silahlı münaqişənin eskalasiyası deyil, Dağlıq Qarabağ probleminin beynəlxalq hüquq çərçivəsində sülh yolu ilə həlli barədə söhbət aparmaq lazımdır. Barışmazlıq və düşmənçilik mühitini qızışdırmağı davam etdirməklə yaralar sağalmır. Düşünürəm ki, nə Azərbaycan, nə Ermənistan istəmir ki, yenidən qan tökülsün və Xocalıya bənzər faciələr baş versin.

- Düşmənçilik edən tərəflərin barışdılmasında Rusiyanın səylərini necə qiymətləndirirsiniz?

- Ölkəmiz hər an kəskinləşə bilən, Rusiya sərhədi yaxınlığında tammiqyaslı müharibəyə çevrilə bilən silahlı münaqişədə maraqlı deyil. Buna görə də ATƏT-in Minsk qrupunda məhz Rusiya Dağlıq Qarabağ probleminin sülh yolu ilə həllində yüksək fəallıq göstərir. Təbii ki, Azərbaycan ilə Ermənistan arasında etimad, dözümlülük və mehriban qonşuluq böyük iş nəticəsində əldə edilə bilər, bu da bizim hamımız üçün tarixi zərurətdir.

Fəridə Abdullayeva

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Moskva

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Nigeriya ordusu 21 İŞİD terrorçusunu məhv edib

Finlandiya Aİ-ni rusiyalı idmançılara qarşı vahid viza qadağası tətbiq etməyə çağırıb

Aİ-nin 2028–2034-cü illər büdcəsində müdafiə xərcləri 232 faiz artırıla bilər

Bakı sakini Qazaxda dəm qazından boğularaq ölüb

Uşaqların hüquqlarının qorunmasına həsr olunmuş maarifləndirici tədbir keçirilib

Stokholmda zorakılıq halları səbəbindən xüsusi məktəblərin sayının artırılması planlaşdırılır

Yeni Dehlidə Azərbaycan-Nepal mədəni əməkdaşlığı müzakirə olunub

Danimarka Aİ-yə Rusiya vətəndaşlarına turist vizalarının verilməsinin dayandırılmasını təklif edib

Azərbaycan ilk dəfə 20 yaşadək oğlanlar arasında basketbol üzrə Avropa çempionatına ev sahibliyi edəcək

FHN-in qurumları arasında sərbəst güləş çempionatına yekun vurulub

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb

Vyetnamla münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın xarici siyasətinin məntiqi davamıdır - ŞƏRH

Adil Kərimli Hindistanın mədəniyyət və turizm naziri ilə görüşüb

Volodimir Zelenski: Rusiya Ukraynanın körpülərinə yüzdən çox hücum edib

İraqda elektrik stansiyasında yanğın: 4 ölü, 35 yaralı

Taleyi naməlum azərbaycanlılar - yarımçıq qalan həyatların ağrısı

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Sənətkarlarımız yenidən “Ağdam üçün oxu”yur VİDEO

Sənətkarlarımız yenidən “Ağdam üçün oxu”yur VİDEO

Ekspert: İtkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinin aydınlaşdırılması qarşılıqlı etimad səyləri üçün sınaqdır

Biləsuvarda hindquşu festivalı milli mətbəx nümunələrini və bölgənin turizm imkanlarını bir araya gətirib

Bakıda Kəlağayı Festivalının açılışı olub

Azərbaycanın və Vyetnamın birinci xanımları Hanoyda İrs Evində olublar VİDEO

Laçın şəhərinə aid memarlıq layihəsi “Qızıl Trezzini” mükafatına layiq görülüb

Milli Parkın ərazisində qanunsuz ov edən şəxs saxlanılıb

Vyetnam səfəri: Azərbaycan yeni tərəfdaşlıq platformaları formalaşdırır

Prezident: Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq VİDEO

Prezident: Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq VİDEO

Prezident İlham Əliyev: Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır VİDEO

Prezident İlham Əliyev: Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır VİDEO

Vyetnam Prezidenti: Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq VİDEO

Vyetnam Prezidenti: Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq VİDEO

To Lam: Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur VİDEO

To Lam: Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur VİDEO

Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib VİDEO

“Yeməyə dəyər”də bu dəfə heyvadan fərqli təamlar hazırlandı VİDEO

“Yeməyə dəyər”də bu dəfə heyvadan fərqli təamlar hazırlandı VİDEO

Krivoy-Roqa hava hücumu nəticəsində ölənlər və yaralananlar var

Gürcü politoloq: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülh üçün vacibdir

Türkiyə parlamenti Avropa İttifaqı ilə vizasız rejimə dair son 6 meyarı müzakirə edəcək

Polis narkotik və güclü təsiredici dərman preparatlarının qanunsuz satışına qarşı əməliyyat keçirib VİDEO

Polis narkotik və güclü təsiredici dərman preparatlarının qanunsuz satışına qarşı əməliyyat keçirib VİDEO

Nəqliyyat Muzeyinin direktoru: Moskva–Bakı retro avtomobil yürüşünü təşkil etmək maraqlı olardı VİDEO

Nəqliyyat Muzeyinin direktoru: Moskva–Bakı retro avtomobil yürüşünü təşkil etmək maraqlı olardı VİDEO

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

ABŞ-də aqrar təhsil və elmi-tədqiqat sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub

P-TEC-in nazirlər görüşündə Cənubi Qafqazda həyata keçirilən strateji enerji layihələrindən danışılıb

İtkinlərin taleyinə aydınlıq gətirilməsi sülhə sadiqliyin ən inandırıcı göstəricilərindən biri olmalıdır - ŞƏRH

“Sabahın alimləri”nin elmi tədqiqatı COP31 çərçivəsində təqdim edilib

® Gəncə avtomobil zavodu “Regional Expo Gəncə 2026” sərgisində iştirak edir

Məhkəmə-Hüquq Şurasının növbəti iclası keçirilib

Azərbaycan dünyanın ən böyük nağıl festivalında təmsil olunub

İrəvanın humanitar dialoq çağırışları itkin azərbaycanlıların taleyinə aydınlıq gətirməlidir – ŞƏRH

Professor: Ermənistanın itkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinə aydınlıq gətirməməsi etimadın yaranmasına mane olur

Əziz Əliyevin 130 illik yubileyi Qubada qeyd edilib VİDEO

Əziz Əliyevin 130 illik yubileyi Qubada qeyd edilib VİDEO

Bu saata olan əsas xəbərlər

Politoloq: Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur

Azərbaycan parataekvondoçusu dünya çempionatının bürünc medalını qazanıb

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır

Naxçıvanda genişmiqyaslı ağacəkmə aksiyası - 13 min ting əkilib

Vyetnam Prezidenti: Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik

Ümumdünya Ərzaq Proqramı qlobal aclıq təhlükəsi fonunda gələn il 91 milyon insana yardım edəcək

Azərbaycan Ordusunda daşqaldırma üzrə birincilik keçirilib

Mədəniyyət naziri Yeni Dehlidə keçirilən forumun açılış sessiyasında çıxış edib YENİLƏNİB

İspaniyada ilk dəfə azərbaycanşünaslıq üzrə magistratura proqramına başlanılıb

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub YENİLƏNİB

Fövqəladə Hallar Nazirliyi çoxmərtəbəli yaşayış binalarında şərti yanğın təlimi keçirib VİDEO

Fövqəladə Hallar Nazirliyi çoxmərtəbəli yaşayış binalarında şərti yanğın təlimi keçirib VİDEO

“Vasa” gəmisi: dənizin dərinliklərindən muzeyə VİDEO

“Vasa” gəmisi: dənizin dərinliklərindən muzeyə VİDEO

Arxeoloji qazıntılar Azərbaycanın şəhər mədəniyyətinin tarixinin dərindən öyrənilməsinə imkan yaradır

Göygöldə Dövlət Proqramının icra vəziyyəti araşdırılıb

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi səfərə hazırlaşan sürücülərə müraciət edib

DİN: Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 64 nəfər saxlanılıb

Qusarda kənd təsərrüfatı sahəsinə 78 milyon 370 min manat investisiya qoyuluşu nəzərdə tutulur

YAP Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi inkişaf siyasətinin fəal iştirakçısıdır - ŞƏRH

Vyetnam xalqının müstəmləkəçiliyə və işğala qarşı mübarizəsini əks etdirən Hərb Tarixi Muzeyi VİDEO

Vyetnam xalqının müstəmləkəçiliyə və işğala qarşı mübarizəsini əks etdirən Hərb Tarixi Muzeyi VİDEO

NATO-nun nümayəndə heyəti Müdafiə Nazirliyində olub

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasından 34 il ötür

Kimi Antonelli Las-Veqas Qran-Prisinin təsnifat mərhələsinin qalibi olub

21 Noyabr – Ümumdünya Salamlaşma Günüdür

FTB məlumat bazasına edilən haker hücumunu araşdırır

Əraqçi: ABŞ İranla sülh razılaşması bağlamaq niyyətini açıq bəyan etməlidir

Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub VİDEO

Gürcü politoloq: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması sülh prosesinin mühüm tərkib hissəsidir

“The Times”: Britaniyanın Baş naziri ölkənin Aİ-yə qayıtmasını istəyir

Peruda güclü zəlzələ baş verib

Hörmüz boğazında son bir həftə ərzində altı tankerə hücum edilib

Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub VİDEO

Əraqçi: İran zənginləşdirilmiş uranı ölkədən çıxarmaq niyyətində deyil

Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

Gürcüstanın Prezidenti Zati-aliləri cənab Mixeil Kavelaşviliyə

“Qızıl top”un qalibi Harri Keyn Bundesliqa matçında zədələnib

Tramp “Nvidia”nın keçmiş rəhbərinin vəzifəsinə qaytarılmasını istəyir

Polşada ABŞ hərbi bazasının yerləşdirilməsi ilə bağlı qərar dekabrın əvvəlində verilə bilər

Tramp: Rusiya, ABŞ və Çin nüvə arsenallarını azaltmalıdırlar

Almaniyada gənclərin etiraz aksiyalarında 87 minə yaxın insan iştirak edib

Vitkoff və Kuşner Berlində Qətərin Baş naziri ilə İran məsələsini müzakirə ediblər

Fransa Senatı polisin odlu silah tətbiqi ilə bağlı qanun layihəsini təsdiqləyib

Filippin paytaxtında Orta Dəhlizin perspektivlərindən danışılıb

Ağdam Şəhəri Günü silsilə tədbirlərlə qeyd olunub

Murat Kurum: İqlim danışıqlarında dünyanın və gələcək nəsillərin mənafeyi nəzərə alınmalıdır

Fransada növbəti etiraz aksiyalarına 70 min polis və jandarm səfərbər olunacaq

Rusiya hərbi attaşesi Danimarkadan çıxarılır

Qazaxda V İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib

Azərbaycan rəqəmsal hökumət reytinqində 36 pillə irəliləyib VİDEO

Azərbaycan rəqəmsal hökumət reytinqində 36 pillə irəliləyib VİDEO

Premyer Liqa: "Sabah" səfərdə "Sumqayıt"ı darmadağın edib

Ağdam Şəhəri Günü münasibətilə keçirilən tədbirlər möhtəşəm atəşfəşanlıqla başa çatıb VİDEO

Ağdam Şəhəri Günü münasibətilə keçirilən tədbirlər möhtəşəm atəşfəşanlıqla başa çatıb VİDEO

Bakıda Koreya Respublikasının Dövlətçilik və Silahlı Qüvvələr günləri qeyd edilib

Şuşadan Meksikaya uzanan yaddaş: Vətən sevgisi nifrət deyil, sülh çağırışıdır