Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

“Dilmanc”: axtarışlar, nəticələr, perspektivlər

Bakı, 6 dekabr (AZƏRTAC). İnsan beyni necə işləyir? Təəssüf ki, bu sualın cavabını tapmaq hələ də mümkün olmamışdır. İnsanın hətta əlçatmaz görünən kosmos haqqında böyük kəşflərinə baxmayaraq, hələ də insan beynində gedən proseslər tam dəqiq başa düşülmür və insanın özü haqqında bildikləri kainat haqqında bildikləri ilə müqayisədə çox kiçik görünür. 

Aşkar nailiyyətlərə baxmayaraq, xüsusilə insan beynində gedən proseslərin mahiyyəti hələ də aydın deyildir və məhz buna görə də dünya elmi süni intellekt yaradılması problemini həll etməkdən çox uzaqdır. Lakin buna baxmayaraq, insanın qəbul etdiyi və onun verdiyi reaksiyalar əsasında beyində gedən proseslərin təxmini modelinin qurulmasına cəhd olunur. Elə bir modelin qurulmasına cəhd göstərilir ki, onun əsasında kompyuter insan kimi “fikirləşsin”. Bəzi hallarda yaxşı nəticələr alınır, bəzi hallarda isə yox.

Azərbaycan dili üçün (o cümlədən digər dillər üçün də) linqvistik texnologiyaların yaradılması və tətbiqi sahəsindəki axtarışlar məhz bununla bağlıdır. Bu proqram əsasında insan beyninə daxil olan informasiyalardan və insanın verdiyi reaksiyalardan istifadə etməklə beyində gedən proseslər modelləşdirilir.

Azərbaycan dilindən digər dillərə və əksinə tərcümə prosesinin avtomatlaşdırılması məsələsi ilk dəfə 2003-cü ilin əvvəllərində akademik Ə.Abbasov tərəfindən qoyulmuş və onun rəhbərliyi altında tətbiqi linqvistik texnologiyaların yaradılması istiqamətində tədqiqatlara başlanılmışdır. Bu müddətdə Azərbaycan dilindən digər dillərə və əksinə tərcümə prosesini avtomatlaşdırmağa imkan verən xüsusi modelləşdirmə metodu (rəqəmsal modelləşdirmə metodu) yaradılmış və bu metod əsasında Azərbaycan-ingilis maşın tərcüməsi sisteminin yaradılmasına başlanılmışdır.

İşlərin məntiqi davamı kimi Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi 2005-ci ilin aprel ayından “Dilmanc” layihəsinin həyata keçirilməsinə başlamışdır.

Hazırda layihədə nəzərdə tutulmuş elmi tədqiqat istiqamətlərinin hər biri üzrə praktik nəticələr əldə olunmuş və onların keyfiyyətinin artırılması üzərində işlər gedir. Layihə çərçivəsində Azərbaycan-ingilis, ingilis-Azərbaycan və türk-Azərbaycan, Azərbaycan-rus və rus-Azərbaycan istiqamətləri üzrə tərcümə sistemi yaradılmış və istifadəyə verilmişdir. Bundan əlavə, Azərbaycan dili üçün nitqin tanınması sistemi yaradılmışdır. Telefon danışığını Azərbaycan dilindən digər dillərə və əksinə tərcümə edə bilən sistemin keyfiyyətinin artırılması üzərində işlər gedir.

Oxucuların böyük maraq göstərdikləri bu məsələ ilə bağlı lazımi məlumatları almaq üçün Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin “Dilmanc” layihəsinin rəhbəri, Əməkdar Mühəndis, texnika elmləri namizədi, dosent Əbülfət Fətullayevə müraciət etdik. Müsahibimiz fikirlərini bizimlə bölüşərək dedi:

-“Dilmanc” maşın tərcüməsi sistemi mətnləri saniyələr ərzində avtomatik tərcümə edir. Maşın tərcüməsi sistemlərinin müsbət və mənfi cəhətləri vardır. Tərcümənin onlayn olması, məxfiliyi, sürəti və s. onun müsbət cəhətləridir, keyfiyyətin bəzən aşağı olması isə onun mənfi cəhətidir. İnsanlar tərəfindən edilən real tərcümələrdən fərqli olaraq hələ ki, bu sistem vasitəsilə mətni bütövlükdə başa düşüb tərcümə etmək mümkün deyildir. Mətn ayrı-ayrı cümlələr şəklində, yəni ümumi kontekst nəzərə alınmadan tərcümə olunduğu üçün yaradılan bu tərcümə sistemləri mükəmməl deyil, nöqsanlıdır. Bu xətalar yalnız bizim maşın tərcüməsi sisteminə deyil, bütün dünyada istifadə olunan maşın tərcüməsi sistemlərinə də aiddir.

Hazırda bu sistem təkmilləşdirilir. Bunun üçün maşın tərcüməsinə yeni yanaşmalar yönündə axtarışlar aparılır. Məsələn, əvvəlki maşın tərcümə sistemləri qaydalara əsaslanan tərcümə sistemləri idisə, indikilər statistik maşın tərcümə sistemidir. Biz isə daha mükəmməl olan hibrid yanaşmadan istifadə etmək istiqamətində işləyirik. Məsələn, www.translate.az saytına daxil olmaqla rusca-azərbaycanca maşın tərcüməsi sistemini yoxlaya bilərsiniz. Bu sistem ilk hibrid tərcümə sistemidir və daha keyfiyyətli tərcümə almağa imkan verir.

Belə tərcümənin həyata keçirilə bilməsi üçün sırf insan tərəfindən tərcümə edilmiş mətnlərdən istifadə etməklə tərcümə modeli qurulduğundan, nisbətən keyfiyyəti daha yüksək olur. Bunun üçün çox böyük paralel korpus lazımdır. Paralel korpus dedikdə cümlələrin bir dildə yazılışı və onların digər dildə tərcüməsi başa düşülür. Biz Azərbaycanda bütün tərcümə mərkəzlərini, internetdəki kontenti yığaraq bir milyona yaxın cümlədən ibarət paralel korpus yaratmışıq. Bu cümlələrin Azərbaycan dilində olan variantının ingilis dilində tərcüməsi vardır. Bundan artıq toplaya bilməmişik. Məsələn, türk dilində təxminən 4 milyon cümlə toplaya bildik. Halbuki belə sistemlərin normal işləməsi üçün 20-30 milyona yaxın cümlə lazımdır ki, tərcümə daha keyfiyyətli alınsın. Nümunə üçün ingilis-fransız, fransız-ingilis maşın tərcümələrini göstərmək olar. Həm fransız, həm ingilis dilində informasiya çox olduğu üçün www.google.com portalında kifayət qədər keyfiyyətli maşın tərcüməsi alınır. Yəqin ki, yaxın gələcəkdə daha yaxşı nəticələr olacaqdır.

Azərbaycan dili üçün nitqin tanınması sistemi barədə məlumat verən Ə.Fətullayev bildirmişdir ki, bu sistem mətni kompyuterə mikrofon vasitəsilə daxil etməyə imkan verir. Klaviaturada yığmaq əvəzinə, mətn mikrofona imla şəklində deyilir və sistem vasitəsilə avtomatik yazıya çevrilir. Bu proqram klaviaturada yığmağa nisbətən mətni kompyuterə 3-4 dəfə artıq sürətlə daxil etməyə imkan verməklə yanaşı, klaviatura ilə işləməkdə çətinlik çəkən insanların, həmçinin əlil və görmə qüsuru olan istifadəçilərin işini asanlaşdırır. Hazırda sistem 160 mindən çox söz-forma tanıya bilir və tanıma keyfiyyəti 91 faizdən yuxarıdır. Sistemin keyfiyyətinin daha da artırılaraq yaxın aylarda istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.

Layihə çərçivəsində mətni insan səsi ilə “oxuyan” səsləndirmə sisteminin hazırlandığını deyən Ə.Fətullayev qeyd etmişdir ki, bu proqram vasitəsilə istifadəçilər Azərbaycan dilindəki mətni proqrama daxil edərək onun oxunuşuna qulaq asa bilərlər. Eyni zamanda, proqram vasitəsilə məktublar, sənədlər və digər mətnlərlə daha az vaxt sərf etməklə və gözləri yormadan - oxunuşuna qulaq asmaqla tanış olmaq mümkündür. Sistem hazırda http://tts.dilmanc.az saytında istifadəyə verilmişdir və istifadəçilər arasında çox populyardır.

Azərbaycanda ilk dəfə 2600-dən çox insanın səsini toplayaraq 40 saata yaxın nitq korpusu yaratmışıq. Nitq korpusu olmasaydı, nitqin tanınması sistemi alınmazdı. Hazırladığımız səs sintetikdir. Hərflərin səslənməsindən bir sözü, sonra da cümləni qururuq. Hiss olunur ki, bu, süni səsdir. Çalışırıq ki, bunu təbii səsə yaxınlaşdıraq. Müəyyən nailiyyətlərimiz vardır.

Bu proqram Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin dəstəyi ilə yaradılacaq telefon-tərcüməçi sisteminin tərkib hissələrindən biridir. Telefon-tərcüməçi sistemi ilə telefon danışığının bir dildən başqa dilə avtomatik tərcüməsi həyata keçiriləcək və beləliklə, əcnəbilərlə telefonda danışmaq çox asan olacaq.

Ə.Fətullayev bildirmişdir ki, bu il “Dilmanc” layihəsi çərçivəsində Azərbaycan dilindən ingilis və rus dillərinə və əksinə onlayn lüğətlər də istifadəyə verilmişdir. Adi lüğətlərdən fərqli olaraq, bu lüğətlərə sözün ixtiyari formasını daxil etmək mümkündür, bu zaman sözün kökü avtomatik tapılır. Bu imkan xüsusilə xarici dili bilməyən və sözün kökünü tapmaqda çətinlik çəkən istifadəçilər üçün əhəmiyyətlidir. Bundan başqa, lüğətdə sözün işləndiyi nümunə cümlələrə və onların tərcümələrinə də baxmaq mümkündür. Lüğətdən http://dict.dilmanc.az ünvanında istifadə etmək mümkündür.

Ə.Fətullayev Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi ilə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi və sifarişi əsasında Azərbaycanın “NeyroTex” şirkəti tərəfindən gözdən əlil və görmə qabiliyyəti zəif olan insanlar üçün dünyada ilk dəfə olaraq səslə idarə edilən mini kompyuterin hazırlandığını bildirmişdir. Yeni mini kompyuteri yaratmaqda məqsəd gözdən əlil və görmə qabiliyyəti zəif olan insanlara informasiya-kommunikasiya texnologiyalarından bərabər hüquqlu istifadəni təmin etməkdir. Yeni qurğu digərlərindən monitorun və klaviaturanın olmaması və bütün əmrlərin mikrofon vasitəsilə idarə olunması ilə fərqlənir. Kompyuterdə proqram təminatı və bütün əmrlər Azərbaycan dilindədir.

Bu sahədə əldə olunan digər nailiyyətlər barədə məlumat verən Ə.Fətullayev bildirmişdir ki, hazırda sinxron tərcümə sistemi hazırlanır. Xarici dil bilməyən azərbaycanca çıxış edəcək və bu sistem vasitəsilə danışıq ingilis və ya rus dillərindən birinə çevriləcəkdir.

“Dilmanc” layihəsi çərçivəsində “Azərbaycan dilinin tezlik lüğəti” hazırlanmışdır. Təqdim olunan tezlik lüğətinin tərtibi üçün Azərbaycan dilinin bütün üslubları təmsil olunmaqla təxminən 50 milyondan çox söz-formadan ibarət mətn korpusu linqvostatistik təhlilə cəlb olunmuşdur. Bu lüğət 3 cilddən ibarət olacaqdır. Lüğətin 1-ci cildi artıq çapdan çıxmışdır, hazırda digər iki cild üzərində iş aparılır.

Azərbaycan dili üçün milli axtarış sistemi yaratmaq haqqında da düşünürük. İnformasiya axtaranda Google, Yandex və digər oxşar axtarış sistemlərindən istifadə edilir. Biz elə axtarış sistemi yaratmaq istəyirik ki, Azərbaycan dilində verilmiş axtarış kriteriyasını türk, ingilis, rus dilli kontentdə də axtararaq alınmış nəticələri azərbaycanca vermək imkanına malik olsun. Azərbaycanca verilən cümlə həm türk, həm ingilis, həm də rus dilində axtarılsın, məlumat toplansın və ana dilimizə tərcümə olunsun.

Layihənin digər əhəmiyyətli cəhəti də linqvistik texnologiyaların yaradılması sahəsində yeni nəsil milli kadrların hazırlanmasıdır. Layihə qrupu üzvlərinin bəziləri bu sahədə tədqiqatlarının nəticələrini elmi jurnallarda çap etdirmiş və hətta bir çoxları dissertasiya müdafiə etmişdir və bu proses davam edir.

Aparılmış tədqiqatların nəticəsində layihə qrupu bir sıra elmi nailiyyətlər qazanmışdır. Bu nailiyyətlər beynəlxalq elmi konfranslarda (Almaniya, Fransa, İsveç, Polşa, Çexiya və s.) təqdim edilmiş və nüfuzlu elmi jurnallarda dərc olunmuş, patentlər alınmışdır.

Layihə çərçivəsində yaradılmış texnologiyalar bir çox beynəlxalq sərgilərdə - TelecomWorld (Cenevrə, Dubay), CeBİT (Hannover, İstanbul), NATO konfransı (Batumi), “Svyaz-Eкspокомм” (Moskva) və s. tədbirlərdə uğurla təqdim edilmişdir.

“Dilmanc” layihəsi çərçivəsində aparılan elmi tədqiqat işləri və onların nəticələri haqqında beynəlxalq elmi tədbirlərdə məruzələr edilmiş, yeni yaradılmış üsullara görə iki patent alınmışdır.

Məlum olduğu kimi, internet əsrində - millətlərin inteqrasiyası dövründə beynəlxalq əlaqələr zərurətindən dillərarası qarşılıqlı tərcümə problemi getdikcə daha aktuallaşır. “Dilmanc” layihə qrupunun üzvləri əldə edilən nailiyyətlərlə kifayətlənmir, səylərini daha da artırmağa çalışırlar.

Xatirə Cəfərova

AZƏRTAC-ın müxbiri 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Hazırda Bakıda bir neçə istiqamətdə nəqliyyatın hərəkətində sıxlıq yaranıb

Paytaxtda qızıl-zinət əşyaları və mobil telefon oğurlayan şəxslər saxlanılıblar

Tailandda baş verən yanğın nəticəsində 11 nəfər həlak olub

Husilər Yəmənin müvəqqəti paytaxtı Ədənə doğru irəliləyirlər

Fon der Lyayen: Avropa Ukrayna ilə bağlı sülh danışıqlarında iştirak edəcək

SEPAH Bəhreyndə ABŞ radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdiyini bildirib

Tramp ABŞ-də aviasiya sistemindəki problemlərə görə Bayden administrasiyasını günahlandırıb

Azərbaycan filmi Haaqa Beynəlxalq Film Festivalının qalibi olub

FT: Jensen Huanqın “Nvidia”nın rəhbərliyinə qayıtması üçün kampaniya aparılır

Husilər Ər-Riyad yaxınlığında neft obyektlərinə zərbə endiriblər

ABŞ-nin təyyarədaşıyan gəmisi bir sutka ərzində Yaxın Şərqə çatacaq

UEFA Millətlər Liqası: İngiltərə yığması İspaniyanı məğlub edib

“Tesla” “Cybercab” robotaksilərini şəxsi istifadə üçün satışa çıxarıb

Hörmüz boğazında tanker minaya düşərək yanıb

Bir əsrlik radio, 70 illik televiziya: Heydər Əliyev Sarayında “Yubiley gecəsi” FOTO

Bakıda aşan ağac səbəbindən evdə köməksiz vəziyyətdə qalan iki nəfər xilas edilib

İran XİN: ABŞ-nin Tehranın tələblərinə cavabları praktik deyil

Frankofoniya sammitində birlik çağırışı: Konqo və Ruanda arasında baş katib postu uğrunda gərginlik

Bu gün Avropa ölkələri Azərbaycanla əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini daha dərindən anlayırlar - ŞƏRH

ABŞ-də 10 mindən çox reysin ləğvindən sonra uçuşlara nəzarət sisteminin yenilənməsi gündəmə gəlib

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb VİDEO

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb VİDEO

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı

Bakıda küləyin sürəti 28 m/s-dək güclənib, Xınalığa və Şahdağa qar yağır - FAKTİKİ HAVA

“Mercedes-Benz” Almaniyadakı bəzi zavodlarını bağlamaq planını nəzərdən keçirir

İndoneziyada tufanlar nəticəsində 500-ə yaxın bina zərər görüb

Şon Daffi: ABŞ-də 10 mindən çox reysin ləğvinə səbəb olan nasaz qurğu aşkarlanıb

İsveç şahzadəsi Madlen uşaq serialını təqdim edib

Azərbaycan gimnastı gənclər arasında Dünya çempionatında tarixi bürünc medal qazanıb

Budapeştdə üçüncü Azərbaycan nar festivalı keçirilib

Estoniya Rusiya ilə sərhəd-keçid məntəqələrini bağlayacaq

Danimarkada milyon krondan çox qiyməti olan “Pokémon” kartlarını oğurlayıblar

Almaniyada görkəmli bəstəkar Arif Mirzəyevin xatirəsi anılıb

Gəncədə bağlı qapı arxasında köməksiz qalan azyaşlı xilas edilib VİDEO

Gəncədə bağlı qapı arxasında köməksiz qalan azyaşlı xilas edilib VİDEO

“Kür” komandasının baş məşqçisi: “Çair” komandası ilə cavab qarşılaşmasında həndbolçularımız bacardıqlarını etdilər

Bu saata olan əsas xəbərlər

Prezident İlham Əliyev: Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur

Prezident: Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır

Husilər 600 Yəmən əsgərinin azad edildiyini açıqlayıblar

Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə

Mixail Ulyanov: Digər ölkələr nüvə sınaqlarını bərpa etsə, Rusiya cavab tədbiri görəcək

Ölkə ərazisində küləkli hava şəraiti müşahidə olunur - FAKTİKİ HAVA

WP: ABŞ aviasiya tənzimləyicisi modernləşdirmə səbəbindən pozuntular riski barədə xəbərdarlıq alıb

Qadın həndbolçulardan ibarət “Kür” komandası Avropa Kubokunda mübarizəni dayandırıb

Ağdam şəhərində gənc tibb işçilərinin konfransı keçirilib

Fransa prezidentliyinə namizəd ölkənin xarici işlər nazirini təlxək və dəli adlandırıb

Körfəzdə neftdaşıyan supertanker batıb

Ağstafada sursat partlayışı baş verib, bir nəfər ölüb

Ordubadda avtobusun aşması nəticəsində xəsarət alanların vəziyyəti açıqlanıb - YENİLƏNİB 2 VİDEO

Ordubadda avtobusun aşması nəticəsində xəsarət alanların vəziyyəti açıqlanıb - YENİLƏNİB 2 VİDEO

Nazir: Türkiyədə avtomobil yolları PUA-ların uçuş-enməsi üçün uyğunlaşdırılacaq

Milli Kitabxanada “16 Noyabr – Beynəlxalq Tolerantlıq Günü” adlı virtual kitab sərgisi təqdim olunub

ABŞ Yaponiyadakı bazasına F-15EX qırıcı təyyarələri yerləşdirib

Azərbaycanlı alim COP31-də su hövzələrində çirklənməyə dair model təqdim edəcək

Media və Yayım Şurasından XƏBƏRDARLIQ: Söyüdlü ilə bağlı yayılan dezinformasiya ictimai rəyi manipulyasiya etmək məqsədi daşıyır

Azərbaycan NATO-nun xeyriyyə tədbirində iştirak edib

Mesut Özer: SOCAR ilə əməkdaşlıqdan məmnunuq

Qazaxda yanğın hadisəsi baş verib, 3 ton ot yanıb VİDEO

Qazaxda yanğın hadisəsi baş verib, 3 ton ot yanıb VİDEO

“Qaraca qız” tamaşası yenidən Şəki səhnəsində məktəblilərə təqdim olunacaq

Cəlilabadda yaşayış evi yanaraq yararsız vəziyyətə düşüb

Türkiyəli deputat: Ölkələrimizin COP31-də də birgə iştirakı qardaşlığımızın növbəti təzahürüdür

Yeniyetmələrin IV Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edən Azərbaycan komandası Vətənə qayıdıb

COP30-dan COP31-ə velosipedlə gələn beynəlxalq qrup iqlim bayrağını Antalyaya çatdırıb

Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalı təqdim edib VİDEO

Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalı təqdim edib VİDEO

İran: AEBA ABŞ-nin və Avropanın bəzi ölkələrinin təsiri altındadır

ADSEA sədri Naxçıvanda bir sıra inzibati binalara baxış keçirib

AK Parti rəsmisi: Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının gələcək nəsillərə ötürülməsi ən mühüm vəzifələrimizdəndir

“Starship” təkrar istifadə edilən raket sınağından uğurla keçib və orbitdən eniş meydançasına qayıdıb

Ege Universitetinin rektoru: Azərbaycan universitetləri ilə daha sıx əməkdaşlıq etməyə hazırıq VİDEO

Ege Universitetinin rektoru: Azərbaycan universitetləri ilə daha sıx əməkdaşlıq etməyə hazırıq VİDEO

İordaniya məhkəməsi kilsədə terror aktı törədən üç nəfəri edam cəzasına məhkum edib

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi – ŞƏRH

Sabah Bakıda və rayonlarda yağış yağacaq VİDEO

Sabah Bakıda və rayonlarda yağış yağacaq VİDEO

Rəsmi Tehran Körfəz ölkələrini ABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarına logistik dəstək verməkdə ittiham edib

“The Wall Street Journal”: İran müharibəyə rəğmən 2500-ə qədər raketə malikdir

Bu saata olan əsas xəbərlər

Balakəndə əlilliyi olan şəxslərin əl işlərinin satış-sərgisi olub

Tədqiqat: Dünyanın bütün regionları 1,5°C istiləşmə həddinə yaxınlaşır

Bəhreyn İranın bir neçə hava hücumunun qarşısını aldığını bəyan edib

ÜST Avropanı əqli sağlamlığı iqlim fəaliyyətinin bir hissəsinə çevirməyə çağırıb

FHN təbii və texnogen xarakterli fövqəladə hadisələrlə bağlı maarifləndirmə tədbirləri keçirib

Fələstin Dövlətinin Prezidenti Zati-aliləri cənab Mahmud Abbasa

Şəkidə gənclər arasında intellektual yarış keçirilib

APEC-in zirvə toplantısında 12 lider iştirak edəcək

Birjalarda qızıl bahalaşıb, gümüş ucuzlaşıb

Dünya birjalarında neftin qiyməti müxtəlif istiqamətlərdə dəyişib

İsmayıllı “DOST Evi”nin 3 illik fəaliyyəti: 150 vətəndaşa xidmət, 80-dən çox layihə

SEPAH Hörmüz boğazında iki neft tankerinin minaya düşdüyünü açıqlayıb

İranda dəhşətli avtobus qəzası: 11 ölü, 19 yaralı

Ərəb Koalisiyası Ər-Riyada atılan iki ballistik raketi zərərsizləşdirib

Peskov Avropa nümayəndə heyətinin Moskva ilə təmas qurmadığını bildirib

Fransa Prezidenti Avropanın gələcək təhlükəsizlik sistemində Ukrayna və NATO-nun rolunu vurğulayıb

CENTCOM Hörmüz boğazından neft daşınması ilə bağlı hesabat yayıb

Vaşinqton Avropadan 25 min deyil, cəmi 5 min əsgər çıxarmağı planlaşdırır

Rusiya Böyük Teatrı 250 illik yubileyinə özəl səhnə əsərləri hazırlayıb

“SpaceX” tarixi uğura imza atdı: "Starship" gəmisi ilk dəfə "Mechazilla" platforması ilə tutuldu

ABŞ Prezidentinin nümayəndəsi: NATO Avropa təhlükəsizliyinin əsas dayağı olaraq qalacaq

İtaliyada məxfilik pozuntusuna görə "Meta" şirkətinə rekord cərimə tətbiq olunub

UEFA Millətlər Liqası: V turun oyunları çərçivəsində 8 qarşılaşma baş tutub

Kuşner Ukrayna üzrə son danışıqlarda yeni həll yollarının ortaya çıxdığını açıqlayıb

Norveçdə quş qripinin yayılması ilə əlaqədar 13 min quş məhv ediləcək

Azərbaycan gimnastlarından Çində uğurlu nəticə: bürünc medal və iki final vəsiqəsi

Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində bir sıra görüşlər keçirib